Fundacja Naukowa im. Floriana Znanieckiego

Metodologia teorii ugruntowanej: analiza danych i generowanie teorii

Prowadzący

Prof. AP dr hab. Marek Gorzko – profesor nadzwyczajny w Zakładzie Socjologii Akademii Pomorskiej w Słupsku. Członek Zespołu Redakcyjnego „Przeglądu Socjologii Jakościowej”. Zastępca przewodniczącego  Sekcji Socjologii Jakościowej i Symbolicznego Interakcjonizmu Polskiego Towarzystwa Socjologicznego. Główne obszary zainteresowań badawczych to: socjologia jakościowa, problemy metodologiczne badań jakościowych, teoria ugruntowana, metoda biograficzna, socjologia pracy.

Posiada wieloletnie doświadczenie w prowadzeniu warsztatów metodologicznych w ramach corocznego Transdyscyplinarnego Sympozjum Badań Jakościowych, warsztatów organizowanych przez Fundację Naukową im. Floriana Znanieckiego oraz podczas Letniej Szkoły Analizy Jakościowej organizowanej przez Instytut Socjologii UJ.

Wybrane monografie

1. (2004) Typ doskonały materiału socjologicznego, O niektórych zastosowaniach metody biograficznej w socjologii polskiej Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, s. 216.

2. (2008) Procedury i emergencja: O metodologii klasycznych odmian teorii ugruntowanej, Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, s. 431.

Wybrane artykuły poświęcone metodologii teorii ugruntowanej

1. (2009) Wprowadzenie do wydania polskiego. Przeciw „weryfikatorom”: Projekt metodologiczny „Odkrywania teorii ugruntowanej B. Glasera i A. Straussa” w: B. G. Glaser i A. L. Strauss Odkrywanie teorii ugruntowanej: Strategie badania jakościowego (The Discovery of Grounded Theory: Strategies for Qualitative Research). Kraków: Zakład Wydawniczy NOMOS.

2. (2010) „Druga generacja” teoretyków: współczesne kierunki rozwoju metodologii teorii ugruntowanej, w: L. Gołdyka (red.) Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego: Studia Sociologica nr 20.

3. (2013) Teoria ugruntowana jako „rodzina metod”? w: L. Gołdyka (red.) Opuscula Sociologica nr 4/2013).

4. (2015) Czy teoria ugruntowana wymaga ponownego odkrycia? Esej recenzyjny, Przegląd Socjologii Jakościowej, Tom VII, nr 1; http://przegladsocjologiijakosciowej.org/Volume29/PSJ_11_1_Gorzko.pdf.        

5. (2016) Problem twórczości w generowaniu pojęć wprost z danych w świetle metodologii teorii ugruntowanej, Roczniki Nauk Społecznych nr 4; DOI: http://dx.doi.org/10.18290/rns.2016.44.4-5.

Warsztaty

Głównym celem warsztatów jest zapoznanie uczestników z podstawowymi procedurami analitycznymi składającymi się na proces badawczy w świetle założeń metodologii teorii ugruntowanej oraz z logiką wpisaną w generowanie teorii.

• Założeniem warsztatów jest prześledzenie całości procesu badawczego – temu będzie podporządkowana kolejność i logika proponowanych ćwiczeń.

• Podczas warsztatów zostaną podjęte próby wyzyskania zalecanych przez klasyków teorii ugruntowanej technik wspomagania wrażliwości teoretycznej.

• Podjęte zostaną próby teoretyzowania w oparciu o analizowane dane.

Ramowy program

Blok tematyczny 1 – W pierwszej kolejności nacisk położony zostanie na doskonalenie umiejętności kodowania danych zarówno pozyskanych drogą wywiadu, jak i pochodzących z notatek z obserwacji oraz z innych materiałów

• kodowanie otwarte

• kodowanie selektywne, kodowanie teoretyczne („Paradygmat kodowania i „Macierz warunków i konsekwencji A. Straussa – problemy z ich stosowaniem; Rodziny kodów teoretycznych – B. Glaser)

• sporządzanie not teoretycznych (memo)

• praca z diagramami jako specyficzną odmianą memos, reprezentacje graficzne danych.

Blok tematyczny 2 – Drugim obok kodowania zespołem procedur, który zostanie omówiony i „przećwiczony” (w ramach ograniczeń, jakie narzucają ramy czasowe i organizacyjne warsztatów) – to procedury teoretycznego pobierania próbek.

Blok tematyczny 3 – Logika generowania teorii

Uczestnicy

Warsztaty są skierowane przede wszystkim do badaczy rozpoczynających stosowanie procedur metodologii teorii ugruntowanej. Zapleczem teoretycznym jest przede wszystkim wersja metodologii zaproponowana przez twórców podejścia – A. Straussa i B. Glasera. Osoby, które chciałyby wziąć udział w warsztacie powinny posiadać elementarną wiedzę dotyczącą metod badań jakościowych z uwzględnieniem metodologii teorii ugruntowanej.

Efekty uczestnictwa

Warsztaty powinny przynieść w efekcie wzrost metodologicznej świadomości podejmowanych działań badawczych oraz zachęcić do pracy zespołowej przy analizie danych. Powinny także uwrażliwić na kompleksowość czynności analitycznych w obrębie metodologii teorii ugruntowanej.Osoby, które chciałyby wziąć udział w warsztacie powinny posiadać elementarną wiedzę dotyczącą metod badań jakościowych z uwzględnieniem metodologii teorii ugruntowanej.

Dodatkowe informacje

Literatura dotycząca teorii ugruntowanej

1. Charmaz Kathy (2009) Teoria ugruntowana: Praktyczny przewodnik po analizie jakościowej (przeł. Barbara Komorowska), Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

2. Gibson Barry, Jan Hartman (2014) Rediscovering Grounded Theory. Los Angeles, London, New Delhi, Singapore, Washington DC: Sage.

3. Glaser, Barney G. (1978) Theoretical Sensitivity: Advances in the Methodology of Grounded Theory, Mill Valley: The Sociology Press.

4. Glaser, Barney G, Anselm L. Strauss (1967) The Discovery of Grounded Theory: Strategies for Qualitative Research. New York: Aldine (polskie wydanie: 2009 Odkrywanie teorii ugruntowanej: Strategie badania jakościowego, Kraków: ZW Nomos).

5. Strauss, Anselm L., Juliet Corbin (1990) Basics of Qualitative Research: Grounded Theory Procedures and Techniques, First edition, Thousand Oaks: Sage.

Więcej

Lista warsztatów